| |
Medyada nefret söyleminin izlenmesi çalışması
sırasında tirajlar dikkate alınarak seçilmiş toplam 24 gazete inceleniyor.
Belli bir sırayla, her gün dört gazete, Pazar günleri ise iki spor gazetesi
okunuyor.
Okunan gazeteler: Zaman, Posta, Hürriyet, Sabah, Haber Türk, Milliyet,
Vatan, Takvim, Akşam, Türkiye, Sözcü, Güneş, Yeni Şafak, Star, Cumhuriyet,
A.Vakit, Yeni Çağ, Bugün, A.Şok, Milli Gazete, Taraf, Radikal, HO.Tercüman,
Ortadoğu, Fotomaç ve Fanatik.
Gazetelerin her sayfasındaki her haber okunuyor ve doğrudan ve açık bir
dille dini ya da etnik gruplara yönelik nefret söylemi içeren haber ve köşe
yazıları seçiliyor.
Yazıların analizinde önce teknik bilgiler kodlanıyor: haber, köşe yazısı,
okur mektubu mu; haberin sayfası, ajans haberi mi, gazetece muhabirinin
haberi mi, resim kullanılmış mı gibi.
Yazının analizinde hangi etnik ya da dini grubun ya da grupların hedef
alındığı belirlendikten sonra, nefret dilinin kullanılış biçimleri
kodlanıyor: belli bir olumsuz özelliği ya da fiili tüm gruba atfetmek, gruba
yönelik düşman ya da tehdit algısı yaratmak, şiddete teşvik etmek ya da
şiddeti savunmak, insanlıktan düşürücü nitelemeler kullanmak, kişi üzerinden
grubu aşağılamak gibi.
Yazılarda kullanılan görsellerin haberle doğrudan bağlantılı olup olmadığı
da kodlanıyor. Bunu incelemekteki amacımız, görsel malzeme yoluyla sözle
ifade edilmeyen düşmanlık, hedef gösterme ya da aşağılamanın resim
aracılığıyla yapılıp yapılmadığını tespit etmek.
Dört aylık izlemelerin ardından hazırlanacak raporlarda elde edilen veriler
iki bölümde incelenecek. Nefret söyleminin hedefi olan grupların hangileri
olduğu, hangi konu nedeniyle ve hangi yöntemler kullanılarak hedef
alındıkları örneklerle açıklanacak. Hazırlanan rapor sivil toplum
örgütlerine, basın yayın kuruluşlarına, basın meslek örgütlerine
gönderilecek ve siteden yayınlanacak.
Yöntem
Araştırmada genel olarak medya araştırmalarında uygulanan eleştirel söylem analizi yöntemi
ve buna bağlı teknikler kullanılmıştır. İncelenen örneklerin özellikleri doğrultusunda yazısal,
ikonografik (fotoğraf, resim ve diğer çizimlere ilişkin) metin analizleri gerçekleştirilmiştir.
Medya içerikleri ve söylem konusunda belli göstergeler oluşturmak amacıyla önce niceliksel
ölçeklemeye başvurulmuş nefret söylemi içeriğinin en çok nerede (hangi sayfalarda), ne
şekilde kendine yer bulduğu, hangi kaynaklar tarafından oluşturulduğu ve kimleri hedef aldığı
ortaya konulmuştur.
Ardından yukarıda belirlenen amaç ve kapsam doğrultusunda tespit edilen nefret söylemi
içeren haberler benimsedikleri söylemin niteliği doğrultusunda kategorilere ayrılmıştır. Bu
konuda daha önce yapılmış olan uluslar arası bilimsel çalışmalardan yararlanılarak ve ülkeye
özgü dil ve kültür farklılıkları dikkate alınarak belirlenmiş olan nefret kategorileri şunlardır
1) Abartma / Yükleme / Çarpıtma:
Bir kişi ya da olaydan yola çıkarak bir topluluğa yönelik olumsuz genellemeleri,
çarpıtmaları, abartmaları, olumsuz atıfları içeren söylemler bu kategori altında
değerlendirilmektedir.
2) Küfür / Hakaret / Aşağılama
Bir topluluk hakkında doğrudan küfür, aşağılama, hakaret içeren (örneğin Kalleş, Köpek,
Kanıbozuk gibi) söylemlerin yer aldığı kategoridir.
3) Düşmanlık / Savaş Söylemi
Bir topluluk hakkında düşmanca, savaşı çağrıştıran ifadelerin yer aldığı söylemler bu
kategoride tasnif edilmektedir.
4) Doğal Kimlik öğesini nefret aşağılama unsuru olarak kullanma / Simgeleştirme
Doğal bir kimlik öğesinin nefret, aşağılama unsuru olarak kullanıldığı, simgeleştirildiği
söylemler için oluşturulmuştur. Örneğin olumsuz anlamda “senin annen Ermeni zaten”
söylemi ya da “senin soyadın Davutoğlu mu Davutyan mı?” gibi
|
|
